Een Begraafplaats op de Kalenberg?
Dat verhaal wordt gekenmerkt door eenzijdigheid en een gebrek aan kennis van de ecologie van bosecosystemen. Zij doet het voorkomen alsof alles om CO2, fijnstof of broeikasgassen draait, terwijl het ondergrondse bodemvoedselweb met de fijne wortels en het bovengrondse deel met de bladeren van elk boomsoorteigen ecosysteem een oneindig aantal organismes kent, die volledig of hoofdzakelijk van de boom als energie- en zuurstofproducent afhankelijk zijn, zoals uit onderstaand overzicht blijkt. De boom is daarentegen afhankelijk van al dan niet exclusief aan de boomsoort gebonden schimmels (microfungi) en paddenstoelen of zwammen (macrofungi), die nutriënten, mineralen en sporenelementen uit het bodemvoedselweb opnemen en via een interface in (endomycorrhiza) of om de haar- of fijne wortels (ectomycorrhiza) aan de boom doorgeven. (link naar het artikel)
Bodemvoedselweb
In het bodemvoedselweb van een bosecosysteem staan boomwortels en de daarmee via mycorrhiza’s verbonden zwamdraden en zwamvlokken van lagere, glomaline producerende symbiotische schimmels en paddenstoelen en van strooisel afbrekende en recyclende micro- en macrofungi een belangrijke rol, net zoals ontelbare andere organismen die bijdragen aan de vorming van humus en compost.
In bosecosystemen begint alles met en draait alles om de biodiversiteit in de toplaag van het bodemvoedselweb. Het soil food web en de anorganische componenten van de bodem zijn bepalend voor de rijkdom of armoede van de bovengrondse biodiversiteit. Verstoringen in het bodemvoedselweb leiden tot veranderingen in het evenwicht dat in het boomsoorteigen ecosysteem heerst en dit heeft geforceerde aanpassingen van de participanten en (tijdelijk) verminderde soortenrijkdom als gevolg. Ergo, bij bomen is de achteruitgang en sterfte door vermesting (nitrificatie) van boomsoorteigen ecosystemen het hoofdprobleem.
Een theelepel bosbodem kan 20.000 tot 30.000 verschillende soorten bodemorganismen bevatten
Een theelepel bosbodem kan 20.000 tot 30.000 verschillende soorten bodemorganismen bevatten, een duizelingwekkend aantal, dat zelfs op een optimaal ingerichte standplaats voor een stadsboom nooit kan worden bereikt. Een handvol bosbodem bevat naast levende delen van planten en boomwortels en organisch afval alleen al 1000 miljard bacterien, 500 miljard flagellaten, 100 miljard amoebes, een paar miljard zich ondergronds voortplantende lagere schimmels, de zwamvlokken van een miljard paddenstoelen of zwammen, enkele miljoenen wimper- en zweepdiertjes (ciliata) en ongeveer een miljoen bodemalgen.
Energiebalans
Verder komen in de bodem grote aantallen van verschillende soorten wormen, aaltjes en insecten als springstaartjes, pissebedden, kevers en duizend- of miljoenpoten voor. Alle leveren ze hun bijdrage aan de omzetting van organisch afval. Samen met de (grotendeels) bovengronds levende organismen zorgen zij voor een energiebalans in het bosecosysteem en houden zij een min of meer gesloten voedselkringloop in stand (© G.J. Keizer, 2015/2019).
Samenvattend
Samenvattend : een boom is het centrum van een boomsoorteigen ecosysteem, waarin micro- en macrofungi een sleutelrol in de levenscyclus van een boom spelen en medeverantwoordelijk zijn voor de voortplanting, vitaliteit, conditie en afbraak van bomen, oftewel : GEEN BOMEN ZONDER ZWAMMEN.
“… Met andere woorden: een natuurbegraafplaats is slecht voor het milieu. Ik stel dat het omgekeerde het geval is …”
En ik stel op grond van wetenschappelijk mycologisch en bosecologisch onderzoek, dat dit een onhoudbare en niet met onderzoek onderbouwde stelling over boomsoorteigen ecosystemen is (zie literatuur).
“… de minst schadelijke manier van lijkbezorging …”
Door de aan- en afvoer van in het bos te begraven personen (lijkwagen) en hun familie en het delven van graven gaat buiten de paden overbetreding optreden met verdichting van de bodem en zuurstofgebrek in de bodem als gevolg, waardoor de mycorrhiza’s van de symbiotische schimmels en paddenstoelen of zwammen afsterven en de wortels van de boom niet langer met door deze symbionten geproduceerde antibiotica en fungiciden tegen aanvallen van parasieten worden beschermd.
“… Een begraven lichaam vergaat door natuurlijke afbraak door schimmels …”
Alleen bij de afbraak van keratine (nagels, haar, epidermis) en botten spelen een beperkt aantal hooggespecialiseerde macrofungi een rol, een afbraakproces dat afhankelijk van de omstandigheden vele tientallen jaren tot enkele eeuwen duurt.
“… Individuele graven kunnen tussen boomwortels aangebracht worden …”
Tussen de wortels en wortelaanzetten groeit een dicht netwerk van haarwortels en fijne en adventiefwortels, die bij beuken bijvoorbeeld een doorslaggevende rol in de voortplanting van de boomsoort via moederbomen spelen. Beschadiging van dit met symbiotische macrofungi verbonden netwerk leidt tot kolonisatie door parasitaire schimmels en gedeeltelijk of geheel afsterven van de boom, zoals op Hackfort (Vorden) enkele jaren geleden na het aanplanten van bloembollen in de boomspiegels van oude beuken gebeurd is.
Met vriendelijke groet,
Gerrit Jan Keizer
Mycoloog/bosecoloog
Literatuur
G.J. Keizer (2000). Mijn door Naturalis/Eti BioInformatics (Leiden) beheerde interactieve paddenstoelengids. De Interactieve Paddenstoelengids: Welkom (naturalis.nl).
G.J. Keizer (2012/2015/2021). De verborgen boom. Het boomsoorteigen ecosysteem van onze inheemse loof- en naaldbomen. A3 boeken, Geesteren.
G.J. Keizer (2015/2019). Mycological Tree Assessment. Geen bomen zonder zwammen. Agentschap Natuur en Bos (Antwerpen)/Inverde(Brussel).
Op de meningvormende gemeenteavond van 12 april wordt het bestemmingsplan van de KalenBerg besproken.
Ik vind een eeuwige verplichting onredelijk tegen een ruime betaling op korte termijn aan organisatie de Woodbrooke met een negatief eigen vermogen.
Het is duidelijk een noodgreep om hun landgoed met recent verbouwd hotel boven water te houden onder het argument dat de 13 ha bos op de Kale Berg niet kan worden onderhouden. De opgegeven bosonderhoudkosten zijn een veelvoud van de werkelijke kosten.
Op deze wijze krijgt een beslissing een verkeerde invalshoek.
Commerciele uitvaartbedrijven kunnen met een gewijzigd bestemmingsplan een zeer hoog bedrag bieden voor het bos dat Woodbrooke misschien niet kan weerstaan, maar nog minder past bij haar non-materialistische missie.
De impact van de verandering voor de inwoners van Lochem en Barchem is enorm. Zo groot dat bij een bestemmingswijziging van bos naar kerkhof redelijkerwijs niet kan worden volstaan met de -door vele betrokkenen onopgemerkte- informatieverstrekking. Redelijkerwijs is in deze situatie misschien bepalender dan strikt juridisch.
Als het onderhoud echt het probleem is, dan wordt dat opgelost door de organisatie ‘Red de KalenBerg’ die behalve bezwaar maakt, ook de handen behulpzaam uit de mouwen wil steken om het bos als ongeschonden natuur te behouden en Woodbrooke te helpen bij haar aangegeven hoofdprobleem: Bosonderhoud.
Weiger daarom SVP de bestemmingswijziging.
Vriendelijke groet,
Door het bos de bomen weer zien
Een hoorspel voor de Kalenberg
21 maart ‘UN International Day of Forests ’
Tanja Abbas
Hi goedemorgen!
Goedemorgen, goed dat ik je zie. Jij bent altijd zo met de natuur bezig. Ik vroeg mij af wat je van de plannen van de natuurbegraafplaats op de Kalenberg vind?’
‘Ik vind het geen verstandig plan’
Ben jij een van de tegenstanders?
Nee, ik ben niet persé tegen een natuurbegraafplaats. Alle begraafplaatsen liggen volgens mij in de natuur, want je ligt in de grond. Het kan heel passend zijn. Ik vind het alleen niet verstandig om een begraafplaats in het oude, bestaande bos op de Kalenberg te realiseren. 750 graven op 3 hectare, dat is nogal wat. Trouwens, het gaat mij niet om dit specifieke plan, ieder plan waarbij wij als mens om financiële redenen ingrijpen in een levend ecosysteem en dat goed praten lijkt mij geen verstandig plan. Kunnen we daarmee stoppen? Kunnen we het bos met rust laten? In dit kleine stuk bos van 13 hectare is in een korte tijd veel gekapt met groot materieel. Er zijn een jaar geleden een flinke hoeveelheid mountainbikepaden aangelegd. In het weekend is het er enorm druk met wandelaars en fietsers en dan ook nog de graven erbij. Ondertussen zijn er extreem droge zomers in de Achterhoek en hebben we de nodige uitdagingen wereldwijd. We kunnen ons niet zo heel veel permitteren als mensheid. Toch blijven we denken en handelen zoals we altijd gedaan hebben.
Ja, maar wetenschappelijk onderzoek zegt dat het kan…en de politiek vindt het volgens mij ook wel prima
Ja weet je, daar kunnen we oeverloos mee bezig zijn. We kunnen economische, politieke, ecologische, sociale redenen enzovoort, enzovoort aanvoeren. Voor ieder rapport dat voor is kun je ook een rapport op laten stellen dat tegen is. We kunnen getallen tevoorschijn toveren en elkaar daar helemaal gek mee maken. Het is de weg van het hoofd. Het brengt alleen nog maar meer polarisatie in een gepolariseerde wereld. Het levert gedoe op in het dorp. Voel nou eens met je hart op dit plan. Voelt dit goed voor jou?
‘Ik heb me er tot nu toe niet zo erg in verdiept. Zo’n gedoe. Ik heb wel meer aan mijn hoofd. Het is niet mijn probleem. Laat iemand anders het oplossen. Er zijn grotere vragen in de wereld.’
Er zijn altijd grotere vragen, alleen zijn het dezelfde vraagstukken die op kleine schaal spelen. Ik heb Barchem altijd gezien als een klein Gallisch dorpje. ‘In Barchem kan alles’, zingen we tijdens het Barchemsfeest. Ja, we kunnen alles anders doen dan de rest, als we samenwerken, krachten bundelen, onze schouders eronder zetten. Dan zijn we ineens een wandeldorp, komt er een dorpsplein en zetten we het hele dorp te koop voor de rest van Nederland. En weet je wat het leuke is? Dat is ook nog eens goed voor de spirit. We kunnen er allemaal van genieten, van die samenkracht. Het komt waarschijnlijk door Corona, maar ik mis even de Asterix en Obelix mentaliteit als het gaat om wat velen in het dorp beschouwen als ‘ons bos’. Ik mis de magische toverdrank. Het kan ook komen omdat veel dorpsgenoten tot op de dag van vandaag nog niet over dit plan wisten. Toch zijn een aantal mensen zo dapper geweest om hier aandacht voor te vragen en mensen wakker te schudden.
Hoe voelt het dan voor jou? Wat wens jij dan?
Ik wens betrokkenheid bij dit magische bos, ik wens blijheid, liefde, levendigheid en harmonie voor het bos en voor onze relatie ermee. Ik wens dat we elkaar gaan helpen voorbij de verschillen. Ik wens dat we elkaar ondersteunen om tot een creatieve oplossing te komen zonder verder ingrijpen. Ik vraag mij bovendien af of het fair is om de verantwoordelijkheid voor de toekomst van dit bos bij een paar bestuurders neer te leggen. Het is een particulier bos, dat opengesteld is voor het publiek. Het was ooit het domein van De Woodbrookers, die gemeenschapszin hoog in het vaandel hadden staan. Wij beschouwen het als ‘ons bos’, een bos voor iedereen, maar pakken we ook onze verantwoordelijkheid? ‘Als er mensen zijn die het bos financieel of op een andere wijze willen ondersteunen dan valt er over een alternatief te praten’, zei een van de bestuursleden. Er is dus een opening, alleen zien ze die nu zelf niet.
Ik wil niet vervelend doen, maar ik zie het eerlijk gezegd ook niet…
Volgens mij zijn er heel veel mensen die dit bos een warm hart toedragen, die binding voelen met dit bos. Kunnen we die binding op de een of andere manier tastbaar maken? Een grote vriendengroep van het bos?
Ik moet eerlijk zeggen dat ik ook niet heb gereageerd omdat ik het wel een mooie gedachte vind om voor de eeuwigheid in dit bos te liggen. En de natuur herstelt zichzelf wel weer.
Je raakt nu een gevoelig onderwerp waar we niet graag over spreken. De dood. Je lichaam ligt in het bos. Wil je dat stuk bos dan voor eeuwig claimen? Zou de ziel de eeuwigheid kunnen zijn? Zou je vooral voortleven in het hart van de mensen die jou herinneren, die verhalen over je vertellen? Het zou goed zijn als we daar gesprekken over kunnen hebben.
‘En dat de natuur zichzelf wel herstelt is een veelgehoord argument. Dat is natuurlijk ook zo. De natuur is wonderbaarlijk. Tot op de dag van vandaag leren we bij. De laatste jaren komt er nieuwe, verbazingwekkende wetenschappelijke informatie vrij over de bomenwereld. Zo is er het onderzoek dat inzicht geeft op wat er allemaal onder de grond gebeurt. Het Wood Wide Web. Dit ondergrondse communicatiesysteem tussen bomen (dat wij dus niet kunnen zien) is van vitaal belang voor een gezond functionerend bos. Laten we ervan uitgaan dat we nog niet eens de helft weten over hoe bossen functioneren. Dat zou ons op dit precaire punt in de tijd zeer terughoudend moeten maken om nog verder in te grijpen in zo’n ingenieus systeem.
Ja maar, andere grote natuurorganisaties doen het ook?
Is dat een reden om het ook te doen? Doe jij altijd wat een ander doet? Niet ieder bedacht plan van de mens is geschikt voor alle situaties. In dit geval gaat het om de plek en de omstandigheden.
Hoe kunnen we dit veranderen?
Door anders naar de natuur te leren kijken en haar te ervaren. We hebben dagelijks gratis frisse lucht om in te ademen, er komt water uit de kraan en we kunnen ons voeden met wat de aarde voortbrengt. In al die gratis giften spelen bomen een ongelooflijk belangrijke rol. Wij kunnen hier leven dankzij hen. Zijn we ze daar dankbaar voor? Heb je wel eens voor een boom gestaan en gezegd: ‘lieve prachtige frisse groene beuk met je fluwelen jurk van zachtgroen mos, wat ben ik blij dat jij bestaat. Dank je wel wat je voor ons doet. Dank je wel dat je ons leven geeft.’
‘Nu je het zegt. Dat heb ik eigenlijk nooit gedaan. Dat vind ik een beetje ongemakkelijk. Hoewel…. Ik kan mij herinneren dat toen ik jong was ik heel blij was met de perenboom in mijn tuin. Die gaf heerlijke peren met een friszoete smaak.
Zie je wel! We mogen ons weer realiseren dat wij zelf natuur zijn, dat niets ons van de boom scheidt. Laten we de bomen weer hun stem geven.
Wat zeg je nu, hoor ik dat goed? Luisteren naar de bomen, hun een stem geven???
Ja, dat hoor je goed. Zaten er bomen aan tafel toen dit idee bedacht is? Hebben zij mee kunnen beslissen? Ze zijn hier veel langer dan wij. Wat geeft ons dan het recht om over hen te beslissen? Zat de toekomst aan tafel? Zijn er jongeren bij betrokken?
‘Nou, ik vind het gewoon een beetje een gek idee. Gaat het wel goed met je?’
‘Ja, hoor het gaat prima. Sterker nog, nu kom ik echt op dreef. We kunnen het onszelf niet altijd aanrekenen, want we hebben niet geleerd dat bomen levende wezens zijn, met gevoel, dat ze onderling met elkaar communiceren, dat zij pijn kunnen lijden en dat je contact met ze kunt maken als je je daarvoor openstelt.
‘Weet je wel wat je zegt? Bomen hebben gevoel…. Je kunt contact met ze maken. Het moet niet gekker worden….’
‘Ik meen wat ik zeg. In andere culturen, vooral in inheemse tradities en in het oosten is dit heel normaal. Zij weten nog dat al het leven met elkaar in verbinding staat. Daar vinden ze hoe wij met alles omgaan niet normaal. ‘Trouwens, ook in deze streek hebben mensen nog die diepe verbinding met de natuur en de elementen gevoeld en daarmee samengewerkt. Waar denk je anders dat de verhalen over de Witte Wieven vandaan komen?
Inheemse volkeren zijn gewend om bij belangrijke beslissingen zeven generaties verder te kijken. Wij gaan al sputteren bij een toekomstvisie voor 2050. Gelukkig is er in het Westen een kanteling gaande, omdat steeds meer mensen, dwars door alle leeftijdsgroepen en lagen heen, zich hierover uit durven spreken. Onder hen zijn filosofen, een Duitse boswachter, kunstenaars, een prinses, wetenschappers met een technische achtergrond, voormalige politici en CEO’s…. Je kunt niet meer beweren dat alleen een paar zweverige geitenwollensokkentypes zich hiermee bezighouden. Dat is hoopvol.
Ik blijf het een beetje vreemd vinden….
Probeer je eens te verplaatsen in de boom. Je ziet mij als een probleem. Ik kost geld. Ik lever niets op, behalve als ik gekapt word. Ik ben een last voor jou. Ik ben gevaarlijk, want mijn tak zou zomaar op je kunnen vallen. Terwijl ik zoveel meer ben dan dat. Kun je anders naar mij leren kijken? Kun je een ander verhaal? Een verhaal waarin je weer empathie voelt voor mij? Als we het eens omdraaien en alles wat de boom ons geeft een waarde toekennen?
Als je het zo brengt kan ik mij er wel in verplaatsen. Alleen, ik wil de pret niet drukken hoor, maar hoe gaan we dit op de korte termijn voor elkaar krijgen? Als er binnen drie maanden geen alternatief plan -lees geld- op tafel komt bij het bestuur van Landgoed Kalenberg en de politiek akkoord gaat met een bestemmingsplanwijziging, dan gaat de begraafplaats gewoon door.
Ja, je hebt gelijk. Het geld is wat mij betreft een tussenoplossing om het andere verhaal mogelijk te maken. Dus inderdaad, waar is de politieke moed om verder te kijken dan de korte termijn? Waar is de filantroop? Waar zijn de groene bedrijven die zich hieraan wil verbinden? Waar zijn de nieuwe economie mensen met een briljant plan? Waar zijn alle mensen die in Barchem en omstreken die van dit prachtige bos gebruik maken? Zou je bereid zijn bij te dragen, heb je een briljant plan? Neem dan contact op via red@de-kalenberg.nl
‘Over contact gesproken, nu hebben we nog steeds geen contact met de bomen gemaakt. Ik ben door jou nu wel nieuwsgierig geworden.’
‘Fijn! Kom op. We gaan op pad. We beginnen alvast met jouw nieuwsgierigheid…’
door Tanja Abbas
Wij willen graag weten hoeveel steun er is om de Kalenberg te redden. Wanneer het nodig wordt zullen we jullie benaderen en laten weten wat er gaat gebeuren. In ieder geval bij voorbaat hartelijk dank voor uw steun.
In de ban van het bos
Bossen maken de aarde en het klimaat leefbaar en stimuleren biodiversiteit. Toch blijven we ze op grote schaal kappen: vorig jaar nog twaalf miljoen hectare bos. Hoe gaan we om met onze oeroude bomen, en kan dat niet anders? In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen staat de oeroude intelligentie van bomen en bossen centraal.
Belangrijke documenten
Help ons de onkosten te dragen en doneer!
We vragen jullie om ook financiëel te helpen om o.a. de onkosten van de op te richten stichting te dekken. Ook is er al geld uitgegeven aan uittreksels bij de Kamer van Koophandel en bijvoorbeeld het proces verbaal bij de notaris om het aantal medestanders vast te leggen zonder een lijst van emailadressen openbaar te hoeven maken. Misschien gaat deze stichting een rol spelen bij het beheer van het bos op de berg, misschien ook niet. Wordt de stichting opgeheven dan zullen we, als er geld over is, dit teruggeven aan de donateurs.
- « Vorige
- 1
- 2
- 3
- Volgende »